Project gezonde peutermonden - een interview met Peggy van Spreuwel

10-10 06:01 | bron: ZorgVanMorgen.com

UTRECHT - Vanuit de Hogeschool Utrecht en in samenwerking met ACTA is Peggy van Spreuwel, docent en onderzoeker aan de Hogeschool Utrecht gestart met het project Gezonde Peutermonden.  Binnen dit project worden mondzorgconsulenten ingezet op consultatiebureaus. Zo kunnen ze bijdragen aan onderbouwde interventies om mondzorg van peuters te optimaliseren en bewijs te leveren voor de haalbaarheid en (kosten)effectiviteit van innovatie waarbij mondzorg binnen de eerstelijnszorg geïntegreerd wordt op het consultatiebureau.  Via het consultatiebureau hoopt het onderzoeksteam jonge ouders met hun kinderen op tijd te kunnen bereiken met individuele preventie, zodat ze al vroeg mondgezondheidsvaardigheden kunnen aanleren. Tijdig het juiste gedrag aanleren is tenslotte makkelijker dan het afleren van ongezonde gewoonten /gedrag. Online nascholingsinstituut voor de gezondheidszorg CME-Online interviewde Peggy van Spreuwel, hoofdonderzoeker, over dit project.

CME-Online biedt tandartsen en mondhygiënisten een ruim, actueel en vakinhoudelijk cursusaanbod. Alle cursussen zijn geaccrediteerd en ontwikkeld met gerenommeerde professionals uit de wetenschap en praktijk. Benieuwd naar het aanbod van CME-Online?  Probeer gratis een proefcursus .

Wat houdt het project Gezonde Peutermonden in?

Gezonde Peutermonden is een onderzoeksproject vanuit de Hogeschool Utrecht (HU) in samenwerking met ACTA. Binnen het Gezonde Peutermonden project worden mondzorgcoaches vanuit de mondzorgpraktijk ingezet op consultatiebureaus. Hier begeleiden zij ouders met jonge kinderen vanaf de doorbraak van het eerste tandje.  Door preventieve mondzorgconsulten te koppelen aan de consultatiebureaubezoeken (vanaf 6-8 maanden) zien we vrijwel alle kinderen. Dus ook de kinderen die we niet of echt veel te laat in de praktijk zien. We zien ze tijdig en met regelmaat in een periode waarin veel nieuw gedrag wordt geïntroduceerd. Daarnaast hopen we een drempel weg te nemen voor de ouders om toch een mondzorgprofessional te bezoeken. Voor het Gezonde Peutermonden onderzoek hebben we in totaal negen onderzoekslocaties door heel Nederland. Iedere locatie is bemand door één of twee mondzorgcoaches die preventieve mondzorg aanbieden aan de ouders met jonge kinderen. In totaal willen we in dit onderzoek 400 deelnemers bereiken, waarvan 200 in controle groep (Usual Care – geen extra preventie op het consulatiebureau) en 200 in de mondzorgcoach groep. De kinderen worden vanaf 6-8 maanden opgevolgd tot het laatste (voorlopige) consultatiebureau bezoek op 3 jaar en 9 maanden. Op dat moment gaan we de eindmetingen doen en kijken we of het inzetten van een mondzorgcoach (kosten)effectief is geweest.

Waarom is dit opgestart?

De afgelopen 25 jaar is de mondgezondheid van kinderen niet of nauwelijks verbeterd. Het is al jaren slecht gesteld met de Nederlandse kindergebitten. Ongeveer 40% van de vijfjarige kinderen heeft gaatjes waarvan naar schatting 10% ernstige cariës (dmft 6 of meer) heeft. Het aantal kinderen dat onder narcose behandeld moet worden neemt toe. Als cariës onbehandeld blijft kan dit leiden tot veel problemen, die niet alleen beperkt blijven tot de mond. Denk allereerst aan pijn en ontstekingen, verandering in het eetpatroon, leerproblemen door schoolabsentie en concentratiegebrek, spraakstoornissen door prematuur tandverlies, schade aan het blijvende gebit en hierdoor ook problemen met socialisering en verminderde kwaliteit van leven van zowel ouder als kind. Veel kinderen zijn niet tijdig bereikbaar voor preventie en worden pas gezien als er al cariës aanwezig is.

De adviezen binnen de tandheelkunde omtrent een eerste bezoek aan een mondzorgprofessional zijn gewijzigd en we willen eigenlijk toe naar een eerste tandartsbezoek vanaf het eerste tandje of binnen het eerste levensjaar.  Desondanks zien we dat het huidige advies, geformuleerd door de NIGZ en nog steeds gegeven op consultatiebureaus, luidt vanaf twee jaar naar de tandarts.

In de praktijk  zien we hier twee problemen bij:

1. Het blijkt dat dit advies slecht wordt opgevolgd. Ongeveer 33% van de kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar heeft eenmaal een tandarts bezocht. Veel ouders weten niet dat mondzorg voor kinderen volledig wordt vergoed vanuit de basisverzekering. Ondanks dat mondzorg een wettelijke basistaak van JGZ is, ontbreekt de focus hierop. Het blijkt dat mondzorg echt een sluitpost van een consult is. We hebben ruim 150 artsen en verpleegkundigen bevraagd naar de uitvoering van tandheelkunde preventie op het consultatiebureau. Mondzorg blijkt, ondanks dat ze het erg belangrijk vinden, onvoldoende aan bod te komen.

2. Daarnaast wordt er vrijwel nooit in de mond gekeken en wordt er niet geëvalueerd of een kind daadwerkelijk bij een mondzorgprofessional is geweest. Tot enkele jaren geleden hadden we geen concreet preventieplan. Nu wordt Gewoon Gaaf van het Ivoren Kruis steeds meer in de praktijk geïmplementeerd. Maar voor de allerkleinsten ontbreken toch nog wel handvatten. Want wat doe je nu bij een kindje van 8 maanden? Op welke leeftijden introduceer je het gewenste gedrag?

Het consultatiebureau biedt met een bezoektrouw van 95% unieke mogelijkheden om kinderen uit alle doelgroepen, maar met name ook de lagere sociale klassen, op tijd te bereiken met individuele tandheelkundige preventie. Dit programma is gebaseerd op het Schotse Childsmile programma waar mondzorgcoaches zijn ingezet op onder andere consultatiebureaus als vangnet voor kinderen die geen mondzorgprofessional bezochten. Dit is heel succesvol gebleken en inmiddels in een groot deel van Schotland uitgerold en ook uitgebreid naar de peuterscholen.

Hoe begeleidt de mondzorgcoach de ouders die op het consultatiebureau komen?

In principe is de boodschap om een gezonde mond te behouden heel simpel. Tweemaal daags poetsen met fluoride (peuter)tandpasta, de eet en drink momenten beperken tot 5 tot 7 keer per dag en het tijdig bezoeken van een mondzorgprofessional. Echter, deze boodschappen zijn niet voor iedereen vanzelfsprekend en/of  even makkelijk uitvoerbaar. Er is nog veel onwetendheid bij ouders over de noodzaak van het verzorgen van het melkgebit. Zo weten nog steeds veel mensen niet dat mondzorg voor kinderen tot 18 jaar vergoed wordt vanuit de basisverzekering en dat hier geen eigen risico geldt. Daarnaast heerst er nog veel het idee van “het is maar het melkgebit” onder ouders. En het gevoel dat een gaatje iets is wat je overkomt: “Haar vader heeft ook een slecht gebit en zijn opa ook, het zit in de familie”.

Daarom is het van belang om bij ieder ouder-kind paar een risicoschatting te maken op basis van bovengenoemde aspecten en de mondsituatie. Zijn er al beginnende gaatjes aanwezig? Hoe gaat het met poetsen? Lukt het om de eet en drinkmomenten aan te houden? Op basis van de problemen die hieruit voortkomen kun je individuele doelen ‘doe-het-zelfjes’ opstellen. De valkuilen die iemand hierbij kan ervaren kun je dan opsporen en hierop proberen te anticiperen samen met de ouder. Uiteindelijk doel moet natuurlijk zijn om ongezond gedrag te voorkomen door gezond gedrag op het juiste moment te introduceren. De patiëntenkaart, maar ook het groeiboekje is zo ontwikkeld dat de belangrijkste stappen in het motiveren, het formuleren van ‘doe- het-zelfjes’ en het opsporen van valkuilen in de uitvoering van het gewenste gedrag bij ieder bezoek doorlopen moeten worden. Omdat individuele aandacht en het intrinsiek motiveren van de ouders eigenlijk de belangrijkste pijlers van de hele interventie zijn, volgen de mondzorgcoaches gedurende de looptijd van dit project een training in Motivational Interviewing en communicatie met de ouders. We hebben voorafgaand aan de interventie, in de periode van inclusie, twee trainingen zodat ze goed het veld ingaan. Gedurende de looptijd van het project volgen er nog minimaal vier trainingen om de kennis up-to-date te houden en biedt dit uitgebreide mogelijkheden om de casuïstiek te bespreken.

Wat kan ik zelf doen als tandarts of mondhygiënist?

Van belang is om aanstaande ouders die de praktijk bezoeken, al te wijzen op het belang van een tijdig bezoek aan een mondzorgprofessional met hun kind. Wanneer er jonge kinderen bij zijn kun je vragen of ze al in de stoel gezeten hebben. Niet zo zeer het in de mond kijken alleen, maar het in gesprek gaan met de ouder is belangrijk. Hoe denken ze over het melkgebit? Wanneer willen ze starten met poetsen? Lopen ze tegen problemen aan met het poetsen? Ook is het goed hen bewust te maken dat ze zelf gaatjes bij hun kind kunnen voorkomen.

Wat zijn kansen en belemmeringen voor de verbetering van de mondzorg van kinderen?

We hebben vooronderzoek gedaan en daaruit bleek dat ouders eigenlijk wel het beste willen voor hun kind, maar door onwetendheid geen mondzorgprofessional bezoeken. Ze vinden het vaak nog niet nodig, vragen zich af wat de mondzorgprofessional dan kan doen, of ze vinden het zielig om jonge kinderen al in de mond te laten kijken. Maar ook horen we de reactie "Dat zal dan wel niet zo leuk zijn voor de portemonnee" op de vraag of ze vanaf doorbraak van het eerste tandje willen gaan. Het feit dat ouders het beste willen voor hun kind, de enthousiaste reacties op de consultatiebureaus van zowel ouders als JGZ medewerkers en het feit dat we de kinderen op deze manier al op hele jonge leeftijd zien, zie ik wel als mooie kansen om de mondgezondheid van peuters te verbeteren. Mocht Gezonde Peutermonden (kosten)effectief blijken, dan zie ik nog genoeg uitdagingen in de implementatie en de bekostiging van een mondzorgcoach.

Over Peggy van Spreuwel
In 2008 is Peggy afgestudeerd als mondhygiënist aan de Hogeschool Utrecht. Gedurende de daaropvolgende jaren heeft zij in diverse algemene praktijken als mondhygiënist gewerkt. De praktijk vond ze leuk, maar het doen van onderzoek vond ze nog leuker. Vandaar dat Peggy in 2010 heeft besloten om toch nog Gezondheidswetenschappen naast haar baan als mondhygiënist te gaan studeren. De studie heeft zij in 2013 afgerond en daarna is Peggy direct op de Hogeschool Utrecht beland als docent en met een hele kleine aanstelling als onderzoeker om een promotietraject voor te bereiden. Dit voorbereidingstraject, waarin het schrijven van een onderzoeksvoorstel en subsidieaanvragen, doen van explorerend onderzoek en het leggen van contacten centraal stonden, heeft ongeveer twee jaar geduurd. Na twee jaar aan voorbereidingen is het ineens erg snel gegaan en heeft ze in december 2016 een RAAK-publiek subsidie toegekend gekregen en in april 2017 de NWO promotiebeurs voor leraren.

Het onderzoeksteam bestaat uit: Prof. dr. Geert van der Heijden (Sociale Tandheelkunde, ACTA (VU en UVA)), Prof. dr. Cor van Loveren (Preventieve Tandheelkunde, ACTA (VU en UVA)) en Lector dr. Katarina Jerković-Ćosić vanuit de Hogeschool Utrecht.
In dit project wordt samengewerkt met hogeschool InHolland, Stichting Thuiszorg en Maatschappelijk werk Rivierenland (STMR), Gemeente Utrecht,  GGD Hart voor Brabant, SAG Amsterdam en mondzorgpraktijken in de regio’s Tilburg, ’s-Hertogenbosch, Culemborg, Tiel, Utrecht en Amsterdam. Het project wordt mede gefinancierd en ondersteund door het Ivoren Kruis, Oral B, Elmex, GSK en de Koninklijk Nederlands Maatschappij ter Bevordering der Tandheelkunde (KNMT), de Nederlandse Vereniging van Mondhygiënisten (NVM-mondhygiënisten) en de Nederlandse Vereniging voor Kindertandheelkunde (NVvK).

CME-Online biedt tandartsen en mondhygiënisten een ruim, actueel en vakinhoudelijk cursusaanbod. Alle cursussen zijn geaccrediteerd en ontwikkeld met gerenommeerde professionals uit de wetenschap en praktijk. Benieuwd naar het aanbod van CME-Online?  Probeer gratis een proefcursus of neem contact met ons op via 030-26 44 100. Wij staan u graag te woord!





Uw nieuws hier? neem dan contact met ons op

Geef een reactie
Je moet inloggen om te kunnen reageren.
Heb je nog geen account, maak dan een account aan


Laatste nieuws
24 okt Jongeren: te veel scherm, te weinig nachtrust
23 okt Hoe vanzelfsprekend is traceerbaarheid in uw keten?
22 okt 11 procent van de jongeren krijgt jeugdzorg
21 okt Handhygiëne in de zorgsector
18 okt Een op de twaalf jongeren vindt zichzelf psychisch ongezond
17 okt Aantal dwangopnames in psychiatrie flink gestegen
16 okt Trimbos: Hoogopgeleiden houden zich minder aan advies alcohol dan laagopgeleiden
15 okt Uiterlijk eind 2019 besluit over voedselkeuzelogo
14 okt Voorrang personeel zorg en onderwijs Amsterdam bij woning
11 okt Wetenschappers: schoolprestaties van kinderen verbeteren niet door ritalin
10 okt Project gezonde peutermonden - een interview met Peggy van Spreuwel
09 okt Jeugdartsen sporen zestienjarigen aan zich te laten vaccineren
08 okt Een op de tien jongeren krijgt te maken met jeugdzorg
07 okt Oplossingen voor drie veel voorkomende schoonmaakproblemen in de zorg
04 okt Blokhuis: Vaccinatiegraad griep stijgt
Kennispartner
Donateurs van ZorgVanMorgen
Het ZorgVanMorgen netwerk
ZorgVanMorgen verbindt zorginstellingen en zorgprofessionals met elkaar. Registreer u gratis voor ZorgVanMorgen of word met uw zorginstelling donateur!
Spotlight
advertentie
uw banner hier?